قراردادهای آتی

قرارداد آتی، قراردادی است که فروشنده براساس آن متعهد می‌شود در سررسید معین، مقدار معینی از دارایی مشخصی را به قیمتی که اکنون تعیین می‌کنند بفروشد و در مقابل طرف دیگر قرارداد متعهد می‌شود آن دارایی را با آن مشخصات خریداری کند. در قراردادهای آتی، دارایی که قرارداد آتی بر روی آن منتشر می‌شود را اصلاحاً «دارایی پایه» می‌گویند. معمولاً در بورس‌های دنیا قراردادهای آتی روی دارایی‌های مختلفی از جمله محصولات کشاورزی، سهام، انواع فلزات، انواع فرآورده‌های نفتی و سایر محصولات منتشر می‌شوند. در قرارداد آتی سهام، دارایی پایه سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بازار سرمایه و در قرارداد آتی کالا، دارایی پایه کالای پذیرش شده در بورس کالا می‌باشد.
بازار معاملات آتی یک بازار دو طرفه می‌باشد، یعنی افراد از افت قیمت هم می‌توانند سود کسب کنند. اگر سرمایه‌گذار پیش‌بینی کند که دارایی پایه مورد نظر افت قیمت خواهد داشت می‌تواند موقعیت باز فروش ایجاد کرده و از ریزش قیمت سود کسب کند. به زبان ساده‌تر، اگر قیمت دارایی پایه کاهش یابد، سرمایه‌گذار دارایی را با قیمت بالاتر در بازار تضمین شده از طریق قرارداد آتی می‌فروشد و سپس آن را با قیمت پایین بازخرید می‌کند.
بازار آتی امکان استفاده از اهرم مالی را به سرمایه گذاران می‌دهد. خاصیت اهرمی معاملات آتی به معامله‌گر این اجازه را می‌دهد که با پرداخت بخشی از ارزش قرارداد آتی (وجه تضمین اولیه)، کل موضوع مورد قرارداد را معامله نموده و با پذیرش ریسک بیشتر، بازدهی بیشتری کسب نماید. برای اطمینان از ایفای تعهدات، طرفین قرارداد آتی وجهی را به عنوان وجه تضمین نزد اتاق پایاپای قرار می دهند و اتاق پایاپای متناسب با تغییرات قیمت آتی وجه تضمین طرفین را تعدیل می‌کند. وظیفۀ تعیین وجوه تضمین، انجام امور تسویه و پایاپای قرارداد آتی بر عهده اتاق پایاپای قرار دارد.
از دیگر کارکردهای قراردادهای آتی پوشش ریسک نوسانات قیمت دارایی پایه است. این خاصیت، به معنای اتخاذ موقعیتی در بازار می‌باشد که هدف آن کاهش یا حذف ریسک ناشی از نوسانات و تغییرات قیمت است.